Vakgroepen zijn in de ouderenzorg zo vanzelfsprekend dat bijna niemand zich nog afvraagt of ze het beste werken voor de bewoner. Bij Liemerije hebben we die vraag wél gesteld. En het antwoord leidde tot een ingrijpende keuze: we hebben onze vakgroepen afgeschaft en vervangen door vier expertiseteams.

De aanleiding: een visie die om consequenties vroeg

Een aantal jaar geleden kozen we voor mensgerichte zorg als onze koers, geïnspireerd door de Sociale Benadering. De kern daarvan is eenvoudig te benoemen, maar ingrijpend in de praktijk: niet de ziekte of de beperking staat centraal, maar de mens. De vraag die leidend is, is niet "wat is er medisch aan de hand?", maar "wat maakt het leven voor deze bewoner de moeite waard, en wat heeft hij of zij nodig voor een waardevolle dag?"

Zo'n visie laat zich niet beperken tot de woonafdelingen. Als je de bewoner werkelijk centraal stelt, moet ook je behandeldienst zich daarnaar voegen. En juist daar wrong het. Behandelaren werkten georganiseerd rond hun eigen discipline: de fysiotherapeut binnen de fysiotherapie, de psycholoog binnen de psychologie. Logisch vanuit het vak, maar niet altijd logisch vanuit de bewoner, wiens vragen zich nu eenmaal niet netjes langs disciplinaire lijnen laten verdelen.

Van specialisme naar thema

Daarom organiseren we onze behandelaren niet meer in vakgroepen, maar in vier expertiseteams, elk rond een thema dat ertoe doet in het leven van bewoners:

Mens & Gezondheid: medische vragen en verantwoordelijkheid
Mens & Beleving: psychisch welbevinden, zingeving, verlies en betekenis
Mens & Beweging: bewegen, zelfstandigheid en meedoen in het dagelijks leven
Mens, Eten & Contact: eten, drinken, communicatie en verbinding

Het belangrijkste verschil zit niet in de namen, maar in het vertrekpunt. Niet het specialisme bepaalt wie een vraag oppakt, maar de vraag van de bewoner zelf. Een team kijkt samen, vanuit verschillende perspectieven, naar wat er speelt in plaats van dat één discipline een afgebakend stukje voor zijn rekening neemt.

Een andere rol voor de behandelaar

Deze beweging vraagt iets wezenlijks van onze behandelaren. Hun rol verschuift van overnemen naar versterken. Ze behandelen nog steeds waar dat nodig is, maar net zo belangrijk is hun rol als coach en sparringpartner van de medewerkers op de afdeling. Het doel is dat de kennis en kunde van het begeleidingsteam groeit zodat steeds meer vragen daar beantwoord worden, dicht bij de bewoner, en de behandelaar wordt ingezet waar zijn of haar expertise het meeste verschil maakt.

Daarmee verandert ook de samenwerking tussen behandelaren onderling. Doordat ze niet langer in gescheiden vakgroepen zitten maar in thematische teams, weten ze elkaar sneller te vinden, vullen ze elkaar aan en versterken ze elkaar. Een vraag die meerdere domeinen raakt, en dat is bij kwetsbare ouderen eerder regel dan uitzondering, wordt zo vanzelfsprekender in samenhang opgepakt.

Het resultaat

Waar we naartoe bewegen is een werkwijze waarin niet disciplines leidend zijn, maar vragen. Waarin de bewoner niet in naam, maar werkelijk centraal staat. En waarin behandelaren hun expertise inzetten op de momenten die er voor de bewoner echt toe doen.

Op 12 mei jl. presenteerden we deze aanpak tijdens het UKON-symposium, voor bestuurders, managers behandeldiensten, behandelaren en collega's uit andere zorgorganisaties. De reacties waren veelzeggend: inspirerend, een heel andere invalshoek, en getuigend van lef.

We zijn er nog niet, dit is het begin van een beweging, geen afgerond project. De komende maanden brengen we de nieuwe werkwijze stap voor stap naar de afdelingen. Maar de richting is helder, en we delen hem graag. Niet omdat wij het antwoord hebben, maar omdat we geloven dat de sector deze vraag samen moet stellen: organiseren we de zorg rond ons vak, of rond de mens?

Waarom wij onze vakgroepen afschaften en wat daarvoor in de plaats kwam